Wie was Jim Whittaker? Een kijkje in het leven van Amerika's eerste bergbeklimmer op de Mount Everest

Jim Whittaker, de eerste Amerikaan die de top van de Mount Everest bereikte, overleed dinsdag 7 april in zijn huis in Port Townsend, Washington. Hij was 97.

Zijn dood sluit een hoofdstuk in de Amerikaanse bergbeklimming af. Van de top van de Everest tot de gangen van het Congres tot de leiding van REI, heeft Whittaker geholpen bij het opbouwen van de buitensector en gepleit voor de bescherming van de openbare landschappen die het definieerden.

Whittaker bereikte de top van de Everest in 1963 samen met Nawang Gombu, een decennium na Sir Edmund Hillary en Tenzing Norgay de eersten werden die de top bereikten.

De prestatie maakte hem meteen tot een beroemdheid, met covers op tijdschriften en een grote vraag naar openbare optredens. Het hielp ook Amerikaanse interesse in bergbeklimmen aan te wakkeren en de groei van de buitenindustrie in de VS.

Whittaker groeide op in Seattle en begon in de jaren 40 met klimmen met de padvinders naast zijn identieke tweelingbroer, Lou Whittaker. Op 16-jarige leeftijd bereikten ze de top van Mount Olympus (7,965 voet), de hoogste piek in de Olympische bergen van Washington. Terugkomend van die klim, arriveerden ze in Port Angeles voor vieringen die het einde van de Tweede Wereldoorlog markeerden.

Whittaker beklom K2, de op een na hoogste piek ter wereld, en beklom Mount Rainier meer dan 100 keer.

In 1990 leidde hij de Mount Everest International Peace Climb, waarbij klimmers uit de VS, de Sovjet-Unie en China verenigd werden.

Een van zijn trotse momenten, zei hij, kwam in 1981, toen hij 10 gehandicapte klimmers leidde naar de top van Mount Rainier (14,410 voet). "Voor hen was dat de Mount Everest," zei hij, volgens PBS.

Hij waarschuwde tegen het onderschatten van elke berg, waarbij hij opmerkte dat zelfs het weer van bescheiden pieken "een goede klimmer in enkele uren kan veranderen in een beginner".

Zijn identieke tweelingbroer, Lou, was zelf een wereldklasse klimmer die de eerste Amerikaanse expeditie leidde om de noordwand van Everest te beklimmen.

Lou verving soms Jim bij parades en evenementen als Jim moe werd van optredens. "Alleen onze families en nauwste vrienden wisten het verschil," schreef Lou in zijn memoires, "Lou Whittaker: Memoires van een Berggids".

Lou Whittaker overleed in 2024 op 95-jarige leeftijd.

Whittaker was REI's eerste fulltime werknemer, aangenomen in 1955 door medeoprichter Lloyd Anderson. Hij diende als president en CEO van 1971 tot 1979. Tijdens zijn dienst groeide het lidmaatschap van bijna 250.000 tot meer dan 900.000, een groei deels aangedreven door zijn Everest-bekendheid.

Zijn invloed reikte verder dan de detailhandel. Zijn congresgetuigenis en pleidooi hielpen bij het oprichten van het North Cascades National Park en de Pasayten Wilderness in Washington en het Redwood National Park in Californië.

"Lang voordat outdoor pleiten gebruikelijk was, gaf Jim zijn stem - en zijn leiderschap - aan het beschermen van de plaatsen waar we van houden, ons eraan herinnerend dat wilde plekken alleen blijven bestaan als we ervoor kiezen om ervoor te zorgen," zei zijn familie in een verklaring.

Whittaker was een van de vele mensen die zich verzetten tegen het idee om klimmers te verplichten elektronische locators te dragen.

"Als je alle risico uit het leven haalt, verlies je veel. Je verwijdert een persoonlijke vrijheid van iemand die wil verkennen zonder een veiligheidsnet," vertelde hij aan de Associated Press in 2007.

In een interview uit 1981 beschreef hij de spirituele aantrekkingskracht van de bergen: "Je bent in de natuur, deelneemt aan Gods schepping... het is zo'n hoogtepunt, zo'n spirituele ervaring."

"Als je aan de rand leeft, kun je een beetje verder kijken," voegde hij eraan toe.

Whittaker wordt overleefd door zijn vrouw van 52 jaar, Dianne Roberts; zonen Bob, Joss en Leif Whittaker; drie kleinkinderen; en een achterkleinkind.

"Of hij nu thuis was, in de bergen, of op zee, hij probeerde avontuur, vreugde en optimisme te delen met de mensen om hem heen," schreef zijn zoon Leif in een verklaring. "Zijn warmte, bescheidenheid en geloof in de kracht van de natuur om mensen samen te brengen, heeft een blijvende erfenis achtergelaten van zorg voor onze planeet en voor elkaar."